psychosociale zorg

Richtlijn 'Detecteren behoefte psychosociale zorg'

Om de behoefte aan psychosociale zorg bij kankerpatiënten te kunnen signaleren en een patiënt indien nodig te verwijzen naar gespecialiseerde zorgverleners, is samen met de Nederlandse Vereniging voor Psychosociale Oncologie (NVPO) en KWF Kankerbestrijding de evidence based richtlijn ‘Detecteren behoefte psychosociale zorg' ontwikkelt. Van de richtlijn is een handige samenvattingskaart te bestellen.

Na het verschijnen van de richtlijn is een landelijk implementatie- en evaluatietraject uitgevoerd:

• Door online enquêtes is onderzocht hoe in ziekenhuizen de psychosociale behoefte werd gesignaleerd.
  Van dit onderzoek is een rapport beschikbaar: Signaleren psychosociale problematiek. Resultaten vervolgenquête.  
• In een aanvullend kwalitatief onderzoek is door middel van diepte-interviews in 17 ziekenhuizen gekeken naar factoren die het implementeren van de psychosociale signalering in het algemeen en de richtlijn in het bijzonder bevorderen of juist belemmeren. De resultaten zijn terug te lezen in het evaluatierapport 'Implementatie richtlijn Detecteren behoefte psychosociale zorg. Onderzoeksresultaten diepte interviews.

Handboek Psychosociale Zorg

Werkt uw ziekenhuis projectmatig aan de verbetering van de psychosociale zorg voor oncologiepatiënten? Dan kunt u als interne projectleider gebruikmaken van het Handboek Verbeteren Psychosociale zorg. Het handboek helpt bij het opzetten, implementeren en evalueren van het project.

De adviezen in het handboek worden regelmatig herzien en aangevuld. Ze zijn gebaseerd op bestaande kwaliteitskaders, richtlijnen, normen, literatuur en ervaringen die ziekenhuizen met dergelijke projecten hebben opgedaan.

Het signaleren van de psychosociale zorgbehoeften gebeurt aan de hand van een instrument. De implementatie van zo'n instrument is geen doel op zich, maar een middel. Het vereist een gedegen aanpak. Daarom worden in het handboek knelpunten, tips en aandachtspunten besproken die van belang zijn bij invoering van een instrument. Een van de instrumenten is de lastmeter.

Lastmeter

De Lastmeter is een formulier waarop patiënten aangeven hoeveel last ze hebben van problemen, klachten en zorgen. Er zijn verschillende versies:

• Lastmeter (pdf)
• Lastmeter (digitaal)
• Lastmeter - Turks en Nederlands (pdf)

Inhoud
De Lastmeter bestaat uit:

• een thermometer waarop de patiënt de ernst van de problemen kan aangeven op een schaal van 0 tot 10 
• een probleemlijst waarop de patiënt problemen in vijf domeinen kan aankruisen
• de vraag of de patiënt met een deskundige verder wil praten over de aangekruiste problemen

Meerwaarde

• Door regelmatig de lastmeter in te laten vullen, kunt u het verloop in de ernst en aard van de klachten volgen en snel inspringen op een (veranderde) zorgbehoefte.
• Uit onderzoek blijkt dat ongeveer 10 procent van alle patiënten verwezen wil worden voor professionele ondersteuning. Meer mensen met een hoge score op de thermometer willen extra ondersteuning dan mensen met een lage score.
• Naast een signaleringsinstrument is de Lastmeter ook een communicatiehulpmiddel om tot verheldering van problematiek te komen. Het verbetert de kwaliteit van de gesprekken tussen zorgverleners en kankerpatiënten:
  • Liggen de problemen op het deskundigheidsterrein van de medisch specialist of oncologieverpleegkundige? Dan kan die bijvoorbeeld informatie geven of de medicatie bijstellen.
  • Liggen de problemen op andere gebieden? Dan kunt u ze inbrengen bij consultatie of in het multidisciplinaire overleg, of de patiënt verwijzen naar een andere discipline (psycholoog, maatschappelijk werker, geestelijk verzorger, fysiotherapeut of diëtist).

Gebruik
De Lastmeter kan zowel in ziekenhuizen gebruikt worden als in de thuiszorg of de huisartsenpraktijk. Patiënten vullen de Lastmeter op gezette tijden in, vanaf de periode kort na diagnose tot aan beëindiging van de follow-up. De patiënt moet op de hoogte zijn van de diagnose en het (voorlopige) behandelplan.

De Lastmeter is een gevalideerd instrument, dus u mag hem niet wijzigen. Wel is het mogelijk specifieke problemen toe te voegen, bijvoorbeeld in verband met de tumorsoort of behandeling.

Training
De training 'Psychosociale problemen signaleren' is ontwikkeld voor verpleegkundigen die vanuit de richtlijn 'Detecteren behoefte psychosociale zorg' de Lastmeter bespreken met de patiënt.