05-07-2012 Landelijk

Implementatie richtlijn Oncologische revalidatie

Er was meer dan tien jaar hard werken, lobbyen en een richtlijn voor nodig, maar revalidatie voor mensen met kanker zit nu dan eindelijk in het basispakket. Zodra IKNL de implementatie van de richtlijn afrondt, heeft oncologische revalidatie een volwaardige plek gekregen in de oncologische zorg. Welke rol heeft de stichting Herstel & Balans nog, of kan ze zichzelf op termijn opheffen?

Meer dan de helft van de 70.000 Nederlanders die jaarlijks de diagnose kanker krijgen, overleeft langer dan vijf jaar. Goed nieuws natuurlijk, maar ook de oorzaak van onverwachte nieuwe problemen. 60 procent van de overlevers heeft door de zware behandelingen langdurig last van vermoeidheid en psychosociale problemen. IKNL heeft vanaf de jaren negentig een grote bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van groepsrevalidatieprogramma's voor deze doelgroep. IKNL, Revalidatie Nederland en de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties begeleiden en coördineren de programma's in de stichting Herstel & Balans. Gerrie Eikelboom is voorzitter van het stichtingsbestuur: "De multidisciplinaire setting is belangrijk voor de professionalisering. Sinds 2000 verstevigen wij de programma's inhoudelijk, ondersteunen we kennisoverdracht en zorgen we voor kwaliteitsborging door middel van een licentiesysteem."

Financiering in basisverzekering

"De afgelopen vijf jaar heeft stichting Herstel & Balans er hard aan getrokken om tot financiering van de programma's en een landelijke IKNL-richtlijn Oncologische revalidatie te komen. Dat hebben we in 2011 bereikt." De voorganger van IKNL, VIKC, heeft veel voorbereidend en ondersteunend werk gedaan. Eikelboom: "Ria Koppejan en Brigitte Gijsen hebben sinds 2000 hard gelobbyd voor de revalidatieprogramma's met passende financiering. Dat laatste was een probleem, want de Herstel & Balans-modules maakten geen onderdeel uit van de medisch-specialistische zorg." Dat de basisverzekering de kosten niet dekte, beperkte het gebruik door patiënten. De stichting Herstel & Balans heeft met aanvragen bij het College voor Zorgverzekeringen de revalidatie bij kanker ondergebracht in de basisverzekering. "De richtlijn Oncologische revalidatie beschrijft oncologische revalidatie en hoe je die toepast, waarmee het mogelijk werd het onder te brengen in behandelprogramma's voor specifieke patiëntengroepen. Door de richtlijn valt nazorg nu onder de verantwoordelijkheid van de Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen (VRA). De revalidatiebranche kan ervoor zorgen dat verzekeraars bij het maken van productieafspraken nadrukkelijk ruimte creëren voor deze nieuwe vorm van behandeling."

Doel bereikt

Uit een verkennende studie van IKNL blijkt dat de aanbevelingen uit de richtlijn nog niet altijd de dagelijkse praktijk vormen. Daarom is IKNL het project ‘Implementatie richtlijn Oncologische revalidatie' gestart in zes revalidatiecentra en revalidatieafdelingen van ziekenhuizen (zie elders in deze nieuwsbrief). De stichting Herstel & Balans adviseert in dit project. Na de pilot wordt de toepassing van de richtlijn binnen afzienbare tijd uitgerold over heel Nederland.

Daarna is het volgens Eikelboom de vraag of de stichting Herstel & Balans op termijn nog toegevoegde waarde houdt. "Oncologische revalidatie wordt dan gewoon een subspecialisatie van de revalidatiegeneeskunde. De verantwoordelijkheid voor de kwaliteit en de borging is goed geregeld door de VRA. Dan is ons doel bereikt." IKNL blijft volgens haar wel een rol houden. "Die kan de revalidatieartsen inhoudelijk blijven voeden met de nieuwste inzichten op oncologisch gebied. De Herstel & Balansprogramma's zijn vanuit de praktijk ontwikkeld, de richtlijn geeft de evidentie. We zijn toe aan meer onderzoek, zodat je nog meer evidence based kunt gaan werken en de oncologische revalidatie een volwaardige plek krijgt in de oncologie en de medisch-specialistische revalidatiegeneeskunde."

Richtlijn uitbreiden

De richtlijn is gericht op revalidatie in alle ziektefasen. "Op den duur kun je die ook toepasbaar maken voor bijvoorbeeld kinderen", denkt Eikelboom. "De meerwaarde van de huidige oncologische revalidatieprogramma's, zoals betere conditie en beter omgaan met klachten, zou je ook breder kunnen toepassen, bijvoorbeeld op orgaanrevalidatie zoals nieren en longen. Ik denk dat IKNL daar een signalerende functie in kan hebben. Ik vind het heel bijzonder dat we als drie koepelverenigingen samen zo'n programma trekken en een goede plek weten te geven. Ik kan me voorstellen dat dit een voorbeeld kan zijn voor andere vormen van patiëntenzorg."